บริการทันตกรรม

สะพานฟัน

ทำไมต้องใส่สะพานฟัน ?

การใส่สะพานฟันมีจุดประสงค์เพื่อทดแทนฟันที่สูญเสียไป ซึ่งการสูญเสียฟันนั้นถือเป็นปัญหาช่องปากที่ค่อนข้างรุนแรง เนื่องจากฟันทุกซี่มีการทำงานที่สัมพันธ์กัน การสูญเสียฟันแม้เพียงซี่เดียวอาจส่งผลให้ฟันที่อยู่ใกล้เคียงเอียงหรือล้ม ทำให้ยากต่อการทำความสะอาดและอาจเกิดฟันผุตามมา ส่วนฟันที่อยู่ตรงข้ามอาจถูกฟันซี่อื่นดันขึ้นหรือเบียดลงมายังบริเวณช่องว่าง ส่งผลกระทบต่อการกัด รวมทั้งอาจทำให้เกิดแรงกดที่ฟันและกรามมากขึ้นจนมีอาการเจ็บปวด นอกจากนี้ การมีช่องว่างระหว่างฟันอาจส่งผลให้กระดูกขากรรไกรที่มีหน้าที่รองรับช่องปากและโหนกแก้มมีรูปร่างผิดปกติจนทำให้รูปหน้าเปลี่ยนแปลงไปได้เช่นกัน

สะพานฟันคืออะไร ?

สะพานฟันคือรูปแบบของฟันปลอมแบบซี่เดียว โดยมีขอเกี่ยวยึดอยู่ด้านข้างสำหรับยึดกับฟันซี่ข้าง ๆ ของฟันที่หายไปเพื่อทดแทนช่องว่างระหว่างฟัน มีลักษณะคล้ายสะพานเชื่อม สะพานฟันที่นิยมใช้ในประเทศไทยมี 3 ชนิด คือ

สะพานฟันแบบธรรมดา ซึ่งจะใช้วิธีครอบฟันช่วยติดสะพานฟันเข้ากับฟันซี่ใกล้เคียง โดยมักผลิตจากเซรามิกล้วนหรือเซรามิกประเภทพอร์ซเลนผสมกับเหล็ก

สะพานฟันแบบมีหลักยึดข้างเดียว เป็นสะพานฟันที่ใช้วิธียึดฟันเทียมเข้ากับซี่ฟันจริงเพียงข้างเดียว นิยมใช้ในกรณีฟันซี่ในสุดหลุดไป

สะพานฟันที่ยึดด้วยวัสดุเรซิน หรือสะพานฟันแบบแมรีแลนด์ (Maryland Bridge) คือสะพานฟันที่ผลิตจากพอร์ซเลนหลอมเข้ากับเหล็ก นิยมใช้ในกรณีที่สูญเสียฟันหน้า

ข้อดีและข้อเสียของสะพานฟัน

การทำสะพานฟันเป็นวิธีแก้ไขปัญหาการสูญเสียฟันที่มีทั้งข้อดีและข้อเสียเช่นเดียวกับการทำฟันปลอมชนิดอื่น ๆ ซึ่งทันตแพทย์จะเป็นผู้แนะนำและให้ข้อมูล เพื่อให้ผู้เข้ารับการรักษาชั่งน้ำหนักถึงประโยชน์และความเสี่ยงของการใส่สะพานฟัน ข้อดีและข้อเสียของสะพานฟัน มีดังนี้

ข้อดี

ช่วยให้ฟันกลับมาดูเป็นปกติและมั่นใจยิ่งขึ้น

ช่วยให้เคี้ยวอาหารและพูดคุยได้อย่างปกติ

ป้องกันการเคลื่อนที่ของฟันในบริเวณข้างเคียง

คงรูปหน้าไม่ให้เปลี่ยนไปเนื่องจากผลกระทบของการสูญเสียฟัน

กระจายน้ำหนักในการกัดของฟัน ทำให้แรงกดของฟันแต่ละซี่เท่ากัน

ข้อเสีย

เนื่องจากสะพานฟันเป็นฟันปลอมชนิดติดแน่น จึงมีราคาแพงกว่าฟันปลอมทั่วไปที่สามารถถอดออกได้

การติดสะพานฟันอาจส่งผลกระทบต่อฟันซี่ที่อยู่ข้าง ๆ ได้

อาจต้องเอาใจใส่ในการทำความสะอาดช่องปากและฟันมากขึ้น

สะพานฟันมีอายุการใช้งานเท่าไร ?

โดยทั่วไปแล้ว สะพานฟันมีอายุการใช้งานประมาณ 5-7 ปี ขึ้นอยู่กับการดูแลรักษา หากหมั่นทำความสะอาดช่องปากอย่างดีและไปพบทันตแพทย์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ ก็อาจทำให้สะพานฟันมีอายุการใช้งานยาวนานมากกว่า 10 ปี

สะพานฟันดูแลอย่างไร ?

การดูแลสะพานฟันควรทำควบคู่ไปกับการรักษาสุขภาพช่องปาก เพราะปัญหาสุขภาพช่องปากที่เกิดขึ้นในบริเวณใกล้เคียงอาจทำให้สะพานฟันเกิดความเสียหายได้ ซึ่งวิธีดูแลสุขภาพช่องปากทำได้ดังนี้

แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง และใช้ไหมขัดฟันหรืออุปกรณ์สำหรับทำความสะอาดซอกฟันเป็นประจำ เพื่อป้องกันการตกค้างของเศษอาหารที่อาจทำให้เกิดฟันผุ

พบทันตแพทย์เป็นประจำเพื่อตรวจสุขภาพฟัน

รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพและลดอาหารน้ำตาลสูงเพื่อไม่ให้เสี่ยงต่อการเกิดฟันผุ

ขั้นตอนการใส่สะพานฟัน

เมื่อคนไข้ตัดสินใจเข้ารับการใส่สะพานฟันแล้ว แพทย์จะกรอเคลือบฟันและเนื้อฟันของฟันซี่ข้าง ๆ ออกบางส่วนเพื่อให้มีพื้นที่สำหรับครอบสะพานฟันลงไป หลังจากนั้นจึงใส่สะพานฟันชั่วคราวเพื่อช่วยป้องกันฟันที่ถูกกรอเนื้อฟันออกและให้ผู้ป่วยเกิดความคุ้นเคยในระหว่างรอสะพานฟันจริง

เมื่อสะพานฟันชิ้นจริงถูกปรับแต่งจนพอดีกับช่องปากแล้ว ทันตแพทย์จะนำสะพานฟันชั่วคราวออกและแทนที่ด้วยสะพานฟันจริง โดยจะยึดติดไว้กับฟันจริงชั่วคราวประมาณ 2 สัปดาห์ จนกว่าจะแน่ใจว่าพอดีกับช่องปาก ก่อนจะใช้วัสดุทางทันตกรรมประสานสะพานฟันเข้ากับฟันจริงอย่างถาวร ทั้งนี้ เพื่อผลดีต่อสุขภาพช่องปาก คนไข้ควรเข้ารับการตรวจตามการนัดของแพทย์อย่างสม่ำเสมอ

คำถามที่พบบ่อย

    วัสดุที่ใช้ในการครอบฟันแบบถาวร ได้แก่ โลหะผสม (สแตนเลส โคบอลต์โครเมียม หรือนิกเกิลโครเมียม) โลหะผสม (ทองคำหรือทองคำขาว) พอร์เซเลน เซรามิก หรือทองผสม เป็นต้น ในส่วนของวัสดุที่ใช้ครอบฟันแบบชั่วคราว ได้แก่ พลาสติกและโลหะ

    การครอบฟันอาจทำให้เกิดอุปสรรคในการใช้ชีวิตประจำวันและเกิดปัญหา รู้สีกไม่สบายฟันหรือเสียวฟัน ฟันที่ทำการครอบใหม่ ๆ อาจมีความรู้สึกที่ไวกว่าปกติหรือมีอาการเสียวฟันเมื่อฤทธิ์ของยาชาหมดลง หากฟันที่ครอบยังคงมีประสาทฟันอยู่ก็อาจทำให้รู้สึกถึงความร้อนหรือเย็นได้ ซึ่งทันตแพทย์อาจแนะนำให้ใช้ยาสีฟันสำหรับผู้ที่มีอาการเสียวฟัน ที่ครอบฟันหลวม ในบางครั้งสิ่งที่ใช้สำหรับยึดเกาะที่ครอบฟันอาจถูกล้างออกมาทำให้ที่ครอบฟันหลวม นอกจากนั้นยังทำให้แบคทีเรียสามารถเข้าไปและทำให้เกิดฟันผุได้ในที่สุด หากมีความรู้สึกว่าที่ครอบฟันกำลังหลวม ควรติดต่อทันตแพทย์

    ที่ครอบฟันหลุด บางครั้งที่ครอบฟันอาจหลุดได้ โดยส่วนใหญ่จะเกิดจากการที่ที่ครอบฟันไม่พอดีกับฟัน สิ่งยึดที่ครอบฟันกับฟันไม่เพียงพอ หรือรูปร่างของฟันเล็กเกินไป ทำให้ที่ครอบฟันไม่สามารถยึดเกาะได้ ที่ครอบฟันแตกหรือกระเทาะ เมื่อใช้พอร์สเลนในการครอบฟัน สามารถกระเทาะหรือแตกได้ หากที่ครอบฟันแตกเพียงเล็กน้อยก็ยังอาจสามารถใช้คอมโพสิตเรซิ่นในการซ่อมแซมได้ แต่หากแตกกระเทาะมากอาจจำเป็นต้องทำใหม่

    แม้วัสดุที่ใช้ในการครอบฟันจะเป็นวัสดุที่มีความปลอดภัยกับว่าที่คุณแม่ที่กำลังตั้งครรภ์ แต่หญิงตั้งครรภ์ควรหลีกเลี่ยงการครอบฟันและรอทำการครอบฟันหลังการคลอด เพื่อลดความเครียดที่อาจเกิดขึ้นกับแม่และเด็กในครรภ์ระหว่างขั้นตอนทันตกรรม
    ฟันปลอมชนิดที่ติดแน่น คือใส่แล้วไม่ต้องถอดเข้าถอดออกอีก สะพานฟันจะช่วยให้คุณยิ้มได้และรักษารูปหน้าไว้ กรณีที่เหมาะในการทำสะพานฟัน

    1.ระยะช่วงที่ถอนฟันออกไปเป็นช่วงสั้น มีฟันหน้าและฟันหลังของช่วงฟันที่ถอนไป

    2.ฟันหน้าที่ถูกถอนไป และมีสภาพสันเหงือกที่ปกติ

    3.ในรายที่สูญเสียฟันหลัง และเว้นช่องมีฟันหน้าหายไปด้วย ถ้าทำฟันปลอมชนิดถอดได้โดยใช้ฟันซี่โดดเป็นหลัก ฟันโดดจะไม่แข็งแรงพอจะเป็นฟันหลักได้ แต่ถ้าทำสะพานฟันยึดติดฟันหน้า ฟันโดดและฟันหลัง จะได้ความแข็งแรงมากขึ้น

    (ชื่อภาษาอังกฤษ Dental inlays and Dental onlays) เป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับบูรณะฟันที่ผุ บิ่น หรือร้าว ขนาดกลาง ๆ ไปจนถึงขนาดใหญ่ ที่ไม่สามารถอุดธรรมดาได้เพราะโอกาสที่วัสดุอุดแตกมีสูง แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นเนื้อฟันก็ต้องมีเหลือมากพอที่ไม่ต้องถึงกับต้องทำครอบฟัน อินเลย์และออนเลย์สามารถทำขึ้นจากพอร์ซเลน คอมโพสิทเรซิน หรือแม้กระทั่งโลหะ
  • ในการบูรณะฟันผุด้วยอินเลย์ / ออนเลย์ นอกจากจะช่วยลดอาการเสียวฟัน และหยุดการลุกลามของฟันผุ ที่อาจร้ายแรงจนถึงขั้นสูญเสียฟันไป อินเลย์/ออนเลย์ยังมีข้อดีดังต่อไปนี้
  • อินเลย์/ออนเลย์สามารถทำได้จากวัสดุสีเหมือนฟันอันได้แก่ พอร์ซเลน และ คอมโพสิตเรซินซึ่งทำให้ฟันหลังการบูรณด้วยอินเลย์ / ออนเลย์ดังกล่าวมีความสวยงามใกล้เคียงธรรมชาติ ยากที่จะแยกออก
  • การบูรณะฟันด้วยอินเลย์/ออนเลย์ไม่จำเป็นต้องกรอฟันเยอะ ทันตแพทย์สามารถรักษาเนื้อฟันที่ดีไว้ได้มาก
  • การบูรณะฟันด้วยอินเลย์/ออนเลย์ ช่วยเพิ่มความแข็งแรงให้แก่ฟันมากขึ้นกว่า 75%
  • วัสดุที่นำมาใช้ทำอินเลย์/ออนเลย์มีความคงทนกว่าวัสดุอุดทั่วไป
  • การเปลี่ยนวัสดุอุดสีเงิน (Amalgam) เป็นอินเลย์/ออนเลย์สีเหมือนฟัน นอกจากจะช่วยเพิ่มความแข็งแรงแล้ว ยังทำให้ฟันหลังการบูรณะมีความสวยงามดูเป็นธรรมชาติ และดูมีสุขภาพดี
  • การบูรณะฟันผุด้วยอินเลย์ / ออนเลย์จะช่วยลดการรักษาที่ยุ่งยากกว่าในอนาคต
    การอุดฟันประเภทหนึ่งที่ต้องสร้างชิ้นงานจากห้องแล็บ แล้วจึงนำชิ้นงานที่ได้มายึดกับโพรงฟันที่กรอแต่งไว้ในบริเวณฟันกราม


นัดหมาย